معرفی رایجترین اعمال جراحی عمومی
جراحی عمومی، شاخهای وسیع از پزشکی است که به درمان بیماریها و اختلالاتی میپردازد که از طریق جراحی قابل درمان هستند. این رشته شامل طیف گستردهای از روشهای درمانی است که از جراحیهای اورژانسی تا جراحیهای برنامهریزی شده را در بر میگیرد. در این مقاله، به معرفی برخی از رایجترین اعمال جراحی عمومی، اهمیت آنها، و نکاتی که بیماران باید قبل و بعد از عمل در نظر بگیرند، میپردازیم.
جراحی آپاندیس (Appendectomy)
یکی از شایعترین جراحیهای اورژانسی، آپاندیسکتومی است که برای برداشتن آپاندیس ملتهب (آپاندیسیت) انجام میشود. آپاندیس یک کیسه کوچک انگشتی شکل است که از دیواره روده بزرگ بیرون زده است. التهاب آن میتواند منجر به درد شدید، تب، و در صورت عدم درمان، پارگی و عفونت خطرناک در حفره شکم شود.
علائم آپاندیسیت:
- درد ناگهانی که از اطراف ناف شروع شده و به سمت پایین و راست شکم منتقل میشود.
- درد هنگام سرفه، راه رفتن یا عطسه بدتر میشود.
- تهوع و استفراغ.
- از دست دادن اشتها.
- تب خفیف.
- ناتوانی در دفع گاز.
روشهای جراحی:
- جراحی باز: با ایجاد یک برش کوچک در قسمت پایین و راست شکم.
- جراحی لاپاراسکوپی: با استفاده از چند برش کوچک و ابزارهای ظریف و دوربین (لاپاراسکوپ). این روش معمولاً دوره نقاهت کوتاهتری دارد.
مراقبتهای پس از جراحی:
استراحت کافی، مصرف داروهای مسکن طبق تجویز پزشک، و رعایت رژیم غذایی مایعات و سپس غذاهای نرم، از جمله توصیههای مهم پس از آپاندیسکتومی است.
جراحی کیسه صفرا (Cholecystectomy)
کوله سیستکتومی، عمل جراحی برداشتن کیسه صفرا است که معمولاً به دلیل وجود سنگ کیسه صفرا (Colelithiasis) یا التهاب آن (Colecystitis) انجام میشود. سنگهای صفراوی میتوانند باعث درد شدید شکم (قولنج صفراوی)، التهاب، عفونت و حتی مشکلات جدیتر در کبد و مجاری صفراوی شوند.
علائم سنگ کیسه صفرا:
- درد شدید و ناگهانی در قسمت بالای شکم، به ویژه در سمت راست.
- درد که به شانه راست یا بین تیغههای شانه انتشار مییابد.
- تهوع و استفراغ.
- نفخ و سوءهاضمه.
- زردی (در موارد نادر و در صورت انسداد مجاری صفراوی).
روشهای جراحی:
- کوله سیستکتومی لاپاراسکوپی: رایجترین روش که با چند برش کوچک انجام میشود و دوره نقاهت کوتاهتر و عوارض کمتری دارد.
- کوله سیستکتومی باز: در مواردی که جراحی لاپاراسکوپی امکانپذیر نباشد یا عوارض حین عمل رخ دهد، با یک برش بزرگتر انجام میشود.
زندگی بدون کیسه صفرا:
بدن همچنان میتواند صفرا را مستقیماً از کبد به روده کوچک هدایت کند، بنابراین زندگی بدون کیسه صفرا معمولاً مشکلی ایجاد نمیکند، اما ممکن است برخی افراد نیاز به تعدیل رژیم غذایی خود، به ویژه کاهش مصرف چربیهای اشباع شده، داشته باشند.
جراحی فتق (Hernia Repair)
فتق زمانی رخ میدهد که بخشی از یک اندام داخلی (مانند روده) از طریق یک نقطه ضعیف در عضله یا دیواره بافتی که آن را در جای خود نگه میدارد، بیرون بزند. فتقها میتوانند در نواحی مختلف بدن مانند کشاله ران (فتق اینگوینال)، ناف (فتق نافی)، یا بالای شکم (فتق اپیگستریک) رخ دهند.
انواع رایج فتق:
- فتق اینگوینال: شایعترین نوع، به ویژه در مردان.
- فتق فمورال: بیشتر در زنان رخ میدهد.
- فتق نافی: در نزدیکی ناف.
- فتق هیاتال: بخشی از معده از طریق دیافراگم به حفره قفسه سینه بالا میرود.
روشهای جراحی:
- جراحی باز: با ایجاد یک برش در محل فتق و بازگرداندن اندام بیرون زده به جای خود و تقویت دیواره ضعیف با بخیه یا مش (شبکه جراحی).
- جراحی لاپاراسکوپی: با استفاده از ابزارهای کوچک و دوربین از طریق برشهای کوچک، معمولاً با مش.
انتخاب روش جراحی:
انتخاب روش جراحی به نوع، اندازه و محل فتق، وضعیت سلامتی بیمار و ترجیح جراح بستگی دارد. جراحی لاپاراسکوپی اغلب با دوره نقاهت سریعتر همراه است.
جراحی تیروئید (Thyroidectomy)
تیروئیدکتومی، عمل جراحی برداشتن تمام یا بخشی از غده تیروئید است. این جراحی معمولاً برای درمان بیماریهایی مانند سرطان تیروئید، گواتر (بزرگ شدن غده تیروئید)، یا پرکاری تیروئید (هیپرتیروئیدیسم) که به درمانهای دیگر پاسخ نداده است، انجام میشود.
موارد انجام جراحی تیروئید:
- سرطان تیروئید: اصلیترین دلیل انجام این جراحی.
- گواتر گرهای سمی: وجود گرههای متعدد در تیروئید که باعث تولید بیش از حد هورمون تیروئید میشوند.
- پرکاری تیروئید شدید: زمانی که داروها مؤثر نباشند یا عوارض جانبی شدیدی داشته باشند.
- فشار بر نای یا مری: در اثر بزرگ شدن بیش از حد غده تیروئید.
بیشتر بخوانید: لاپاراسکوپی برای درمان اندومتریوز: راهکاری مدرن و مؤثر
روش جراحی:
این جراحی معمولاً با یک برش در قسمت جلوی گردن انجام میشود. میزان برداشتن غده (تمام یا بخشی از آن) بستگی به علت جراحی دارد.
پس از جراحی تیروئید:
پس از برداشتن کامل تیروئید، بیمار نیاز به مصرف مادامالعمر داروهای جایگزین هورمون تیروئید (لووتیروکسین) خواهد داشت. کنترل سطح کلسیم خون نیز پس از جراحی اهمیت دارد، زیرا غدد پاراتیروئید که در نزدیکی تیروئید قرار دارند، مسئول تنظیم کلسیم هستند.
جراحی بایپس عروق کرونر (Coronary Artery Bypass Grafting – CABG)
جراحی بایپس عروق کرونر، یک روش جراحی قلب باز است که برای بهبود جریان خون به عضله قلب در افرادی که دچار تنگی یا انسداد شدید در شریانهای کرونر (عروق تغذیهکننده قلب) هستند، انجام میشود. در این روش، از رگهای سالم بدن (معمولاً از پا، قفسه سینه یا بازو) برای ایجاد مسیری جدید (بایپس) دور زدن قسمت مسدود شده عروق کرونر استفاده میشود.
اندیکاسیونهای CABG:
- تنگی یا انسداد شدید در یک یا چند عروق کرونر.
- درد قفسه سینه (آنژین صدری) شدید که با دارو کنترل نمیشود.
- کاهش عملکرد بطن چپ قلب.
- انسداد در شریان کرونر اصلی چپ.
روند جراحی:
این جراحی معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام میشود. جراح یک یا چند رگ سالم را برداشته و یک سر آن را به آئورت (شریان اصلی بدن) و سر دیگر را به زیر نقطه انسداد در عروق کرونر متصل میکند.
دوره نقاهت:
دوره نقاهت CABG طولانیتر از سایر جراحیهای عمومی است و نیاز به بستری در بیمارستان، توانبخشی قلبی و رعایت دقیق دستورالعملهای پزشکی دارد.
نتیجهگیری
آشنایی با رایجترین اعمال جراحی عمومی، به بیماران کمک میکند تا درک بهتری از روند درمان خود داشته باشند و با آمادگی بیشتری وارد پروسه جراحی شوند. هرچند این جراحیها معمولاً ایمن و مؤثر هستند، اما مانند هر روش پزشکی دیگری، دارای خطرات و عوارض احتمالی میباشند. مشورت با پزشک متخصص، پرسیدن تمام سوالات، و پیروی دقیق از دستورالعملهای قبل و بعد از عمل، کلید موفقیت در روند درمان و بهبودی سریعتر است. انتخاب روش جراحی مناسب (باز یا لاپاراسکوپی) بستگی به شرایط بیمار و تشخیص پزشک دارد و هدف همواره دستیابی به بهترین نتیجه درمانی با کمترین عوارض ممکن است.
آشنایی بیشتر با دکتر قیومی متخصص جراح عمومی
⛔ ما را در اینستاگرام همراهی کنید